متالورژي سمنان


فولادهای ضد زنگ و

فولادهای زنگ نزن بطور کلی به شش دسته تقسیم بندی می شوند

1-     فولادهای مارتنزیتی

2-    فولادهای فریتی

3-    فولادهای مارتنزیتی-آستنیتی

4-    فولادهای فریتی-آستنیتی

5-    فولادهای آستنیتی

6-    فولادهای سخت شونده رسوبی

اساس تقسیم بندی پنج فولاد اول بر پایه ساختار آنها در دمای محیط می باشد.

فولادهای مارتنزیتی و مارتنزیتی-آستنیتی را می توان با روشهای عملیات حرارتی سخت نمود در صورتی که فولادهای آستنیتی و آستنیتی فریتی قابلیت سخت شدن توسط عملیات حرارتی را ندارند.

درفولادهای سخت شونده رسوبی(Precipitation hardening) مکانیزم سخت شدن  بر اساس رسوباتی است که در داخل ریزساختار شکل می گیرد. این فولادها تحت عنوان فولادهای مارایجینگ نیز شناخته می شوند.

با توجه به اینکه عناصر آلیاژی اصلی این فولادها  کروم، نیکل،مولیبدن و مس می باشند ابتدا به بررسی و نقش این عناصر در این فولاد پرداخته می شود.

کروم (Cr)

با افزایش درصد کروم مقاومت به خوردگی فولاد نیز افزایش می یابد. همچنین کروم مقاومت در برابر اکسیداسیون را در دماهای بالا افزایش می دهد.

نیکل (Ni)  

دلیل اصلی وجود عنصر نیکل در فولادهای ضد زنگ ایجاد ساختار آستنیت می باشد.تافنس و چقرمگی را افزایش داده نرخ خوردگی را کاهش می دهد. نیکل در فولادهای سخت شونده رسوبی ترکیبات بین فلزی ایجاد کرده و استحکام فولاد را  افزایش می دهد.

مولیبدن (Mo)

مقاومت در برابر خوردگی( بخصوص خوردگی موضعی) را افزایش می دهد. تا حدی خواص مکانیکی را بهبود بخشیده و باعث پایداری شدید فاز فریت می شود. مولیبدن در فولادهای آستنیتی و آستنیتی-فریتی باعث شکل گیری فازهای ثانویه می گردد.

مس (Cu)

این عنصر پایدار کننده فاز آستنیت بوده مقاومت به خوردگی فولاد را در بعضی محیطهای اسیدی افزایش می دهد. در فولادهای سخت شونده رسوبی، مس باعث شکل گیری ترکیبات بین فلزی شده و استحکام را افزایش می دهد.

 

از آنجاییکه عنصر کربن خوردگی مرزدانه ای را افزایش می دهد لذا مقدار آن در فولادهای ضدزنگ ناچیز می باشد

 

 


نعمت الله طاهری