متالورژي سمنان


 

شناخت جرثقيل ها )

 

انواع جرثقيل ، چگونگي تنظيم آنها و حمل قالب هاي بزرگ با جرثقيل

1-جرثقيل دستگاهي است كه براي بلند كردن و جابجايي اجسام سنگين به كار ميرود ، انواع مختلفي دارد، نوع دستي مانند چرخ چاه و چرخ رنجيري كه در كارگاههاي كوچك استفاده ميشود وجرثقيل هايي كه روي كاميون يا تراكتور نصب مي شود و يا جرثقيل هاي سنگين وفوق سنگين كه 125تن بار را تا ارتفاع 108متر بالا ميبرند.

همچنين جرثقيل ها به دستي و موتوردار (بنزيني وبرقي) تقسيم مي شوند.

2-سرعت جرثقيل توسط جعبه دنده وجهت چرخش توسط كليد چپ و راست ( تغيير دو فاز در موتورهاي برقي سه فاز) تنظيم مي شود.

3-اگر دستگاه وينچ(Winch) جرثقيل بر روي زمين نصب شده باشد وبا استفاده از دكل وسيم بوكسل اقدام به جابجايي اجسام گردد جرثقيل زميني و چنانچه در نزديكي سقف كارگاه مستقر شده باشد جرثقيل سقفي است.

4-اين جرثقيلها داراي زنجيري هستند كه با چرخش آن دنده اي به دوران در مي آيد كه متصل به  دنده حلزوني است و با چرخش دنده حلزوني ،زنجير مخصوص قلاب كوتاه و يا بلند مي شود و از اين طريق مي توان اجسام را جابجا كرد

انواع دستگاه هايي كه با مكانيزم اصلي جرثقيل كار ميكنند عبارتند از ، دراگ لاين يا دستگاه لايروبي ، جرثقيل شمع     كوب ، بيل مكانيكي ، جرثقيل با دكل خر پايي ، و...

اجزاء تشكيل دهنده جرثقيل عبارتند از : اسكلت يا مكانيزم گردان - سيم بكسل بلند كننده دكل ،و سيم بكسل بالابر ، سر دكل يا باروي فرعي ، و دكل اصلي ، قلاب بار برداري و....

 

منابع قابل استفاده :

 شيوه بهره برداري از ماشينهاي راهسازي    تاليف آصف خلداني

روشهاي اجرايي كار هاي خاكي (ماشين آلات )     تاليف آصف خلداني

 

          ( انواع قالب ها  و  وسايل قالبگيري )

5-تقسيم بندي قالبها به شيوه هاي مختلف صورت ميگيرد ، در يكي از اين روشها ، ( كه بستگي به نوع مدل دارد)   قالبها را به يك پارچه ، دو پارچه و چند پارچه تقسيم ميكنند وبا توجه به نياز ماهيچه يا عدم آن به ماهيچه دار و يا بدون ماهيچه تقسيم مي شوند.در ذيل تقسيم بندي هاي ديگر قالب ها امده است.

قالب هاي موقت و قالب هاي دائمي  .......قالب هاي دستي و ماشيني....قالب هاي پوسته اي و توپر و...

ابزارها و وسايل قالب گيري عبارتند از :

درجه ، كوبه ، ماله ، غربال ، بيل ، ابزار قاشقي ، ابزار پاشنه ، فوتك ، سيخ هواكش ، قلم آب ، ابزارگوشه، كف كوب ، برس ،صفحه زير درجه و...  

6-كوبه ابزاري است كه براي كوبيدن و فشرده كردن ماسه استفاده مي شود ، داراي دو سر، تخت وگوه اي شكل است و از جنس چوب سخت ويا فلزات مانند فولاد مي باشد،علاوه بر كوبه هاي دستي براي كوبيدن ماسه در حجم زياد از كوبه هاي بادي كه با فشار هوا كار مي كنند استفاده مشود.

7-كوبه ها از نظر شكل نيز انواع مختلف دارند ، اگر سر كوبه كه محل ضربه زدن است به صورت دايره يا مربع و پهن باشد به كوبه پهن مشهور است و براي كوبش تخت قالبها بكار مي رود اما اگر سر ان شبيه مثلث باشد كوبه دم باريك ناميده مي شود.

در هنگام قالب گيري نياز به تعبيه راهگاه و تغذيه مي باشد ، در ذيل مطالبي جهت ياد آوري مطالب سال گذشته آمده است.

8-به مجموعه راههايي كه مذاب براي ورود به محفظه قالب،از آنها عبور ميكند سيستم راهگاهي مي گويند و انواع  راهگاه از نظر محل اتصل به قطعه عبارتند از، راهگاه از بالا ، راهگاه ازپايين ، راهگاه در سطح جدايش ،و راهگاه مركب (چند تايي) ، همچنين راهگاها از نظر رابطه ميان سطوح مقاطع اجزاي خود به دو نوع فشاري و غير فشاري تقسيم مي شوند.

9-براي جبران تغييرات حجمي فلزات و آلياژها در حالت مايع وضمن انجماد و به منظور توليد قطعات ريخته گري  عاري از عيبهاي انقباضي از تغذيه استفاده مشود و انتخاب محل تغذيه با توجه به موارد ذيل انتخاب ميشود،

1/9-شكل وحجم قطعه   2/9-نوع انجماد فلزات (پوسته اي، مياني ، خميري )

 

 3/9-جهت انجماد      4/9-فاصله  مذاب رساني و...

 ( شناخت انواع مدل ها )

10-مدل جسمي است از چوب، فلز، پلاستيك و...كه براي قالب گيري مورد استفاده قرار ميگيرد وانواع آن عبارتند   از:

  1/10-مدلهاي توليد مانند ،مدلهاي ساده، ماهيچه دار، توخالي، توپر، ذوب شونده، دائمي،شابلني، اسكلتي، سبدي، الگو، مونتاژ ، پوشيده و...

 2/10-مدلهاي كمكي مانند ،مدلهاي اوليه ،استاد، نمونه، كپي،متحرك

3/10-مدلهاي نمايشي              4/10-مدلهاي آز مايشي                 5/10-ساده مدل

تقسيم بندي هاي ديگر مدلها :

نسبت به جنس مدل : چوبي ، گلي ، گچي ،فلزي ، مواد مصنوعي (آرالديتي) ، مومي ، يونوليتي و...

نسبت به سطح جدايش : سطح جدايش يكنواخت و غير يكنواخت ، همچنين يك تكه ، دو تكه و چند تكه ، نسبت به روش قالبگيري :مدل دستي و ماشيني ،

گزينش جنس مدل بستگي به عوامل ذيل دارد .

  -تعداد دفعات قالبگيري    -روش قالبگيري      -امكان ساخت مدل  -ابعاد مدل    -مهارت سازنده مدل

ابزار و ماشين الات مورد نياز در كارگاه مدلسازي عبارتند از :

ميز كار و اجزاي آن ،      گيره موازي ،        گيره دستي يا تنگ پيچي ،       چكش ، گاز انبر ،          پيچ گشتي ،        صفحه شيب دار ،     رنده دستي ،       اره هاي دستي ، مغار ،        سوهان چوب ساي ،        ابزار هاي سوراخ كاري ، ماشين هاي اره گرد يا مجموعه اي،         ماشين هاي اره نواري ، ماشين رنده ،        ماشين فرز ،     ماشين هاي تراش ، ماشين هاي سمباده زني ،       ماشين هاي دستي  ،      ماشين براده برداري با تخليه الكتريكي و...

مواد پوششي مدلها اكثرا رنگها هستند،هدف از رنگ زدن مدلها در ذيل آمده است.

- به دست آوردن سطوحي صاف و صيقلي        - حفاظت مدل از رطوبت    -حفاظت مدل از تاثيرات شيميايي چسب ها و مواد قالب گيري  -حفاظت مدل از سايش و افزايش عمر مدل    -شناسايي مشخصه مدل و تجهيزات ديگر آن بر طبق 1511 DI N

( رنگ كاري قالب ها)

11-براي محافظت ديواره قالب ( در برابر درجه حرارت و...) ، جلوگيري از نفوذ پذيري مذاب به داخل قالب ، و به منظور دست يابي به سطوح صاف و تميزتر و در نتيجه كاهش هزينه هاي تميز كاري سطوح قالبها را با مواد پوششي رنگ ميزنند .

12-مواد پوششي يا رنگ كاري قالبها ، به دو صورت اصلي استفاده ميشوند ،

 1/12- پودرهاي جامد مانند ، پودرهاي گرافيت، زغال ، آنتراسيت ، كك ،سيليس، آلومين ،كرميت ، تالك ، زيركنت و...اغلب پس از پودر پاشي مدل را مجددا درون قالب قرار مي دخند تا تمام قسمتهاي ظريف و پستي بلندي هاي مدل مجددا در داخل قالب منعكس گردد.

2/12-مخلوط مايع ، مانند، 22%پودر زغال،4%بنتونيت، 4%دگسترين و بقيه آب يا مايع حلال ديگر.

13-از غربالهاي بسيار ريز ويا كيسه پودر براي پاشيدن پودرهاي جامد در سطح قالب و از اسپري (افشانك) ويا   بوسيله برس يا ساير وسايل ديگر مخلوط مايع را به سطح قالب پوشانده وسپس خشك ميكنند.شايان ذكر است در صورت غير يكنواختي ضخامت مواد پوششي ، در جهت انجماد تغييراتي حاصل خواهد شد كه موجب ظهور مسائل پيش بيني نشده فراهم مي گردد.

( انواع تغذيه و خصوصيات آن )

14-انواع تغذيه بر اساس محل قرار گرفتن تغذيه ،قبل وبعد از محفظه قالب ،عبارتند از، تغذيه گرم وسرد،

انواع تغذيه بر اساس موقعيت قرار گرفتن تغذيه نسبت به قطعه عبارتند از،تغذيه بالايي،كناري،لب به لب .و انواع تغذيه بر اساس ارتباط با اتمسفر محيط عبارتند از، تغذيه باز و كور.         

15-تغذيه اي مناسب است كه داراي خصوصيات ذيل باشد،

1/15-پس از انجماد كامل قطعه ريخته گري منجمد گردد ،

2/15-محتوي مقدار مناسب از مذاب باشد تا بتواند انقباض حاصل از انجماد قطعه را جبران كند،

3/15-فشار مناسبي بر تغذيه اعمال گردد تا مذاب در تغذيه را به طرف حفره هاي انقباضي هدايت كند،

4/15-تغذيه بايد به گونه اي طراحي شود كه انجماد جهت دار را ،از قطعه ريخته گري به طرف تغذيه ايجاد كند،

5/15-داراي راندمان بالا ، و از نظر جنبه هاي اقتصادي مقرون بصرفه باشد.

( درجه ها و اصول  تطابق آنها)

16-درجه وسيله اي است قاب مانند كه كوبيدن ماسه به منظور قالب گيري مدل در آن صورت مي گيرد و وظيفه آن حفظ و نگهداري ماسه فشرده مي باشد، جنس آن از چوب ،آلومينيم و فولاد است و معمولا از دو لنگه تشكيل مي شود كه به وسيله پين با يكديگر جفت مي شوند ،دو درجه بعد از گذاشتن پين نبايد لقي داشته باشند ودر اصطلاح بايد دو درجه كاملا با هم تطابق داشته باشند در غير اين صورت ممكن است موجب خرابي قالبگيري و در نتيجه خرابي قطعه ريخته گي خواهد شد.

آزمايشگاه مصالح ذوب ، ماسه ريخته گري

(آز مايش دانه بندي ماسه )

17 –ماسه قالبگيري بر اساس اندازه ذرات آن طبقه بندي مي شوند و براي تعيين اندازه ذرات ماسه ( آزمايش دانه بندي) روشهاي مختلفي طراحي شده است اما اساس همه اين روشها بر پايه استفاده از غربالها با شماره هاي مختلف است كه از بزرگ به كوچك روي هم چيده مي شوند  آنگاه ماسه را در غربال بالايي ريخته ،براي مدت معيني اين غربالها را به لرزش در مي آورندو سپس ماسه باقيمانده در هر الك را وزن مي كنند و بر اساس عددهاي بدست آمده نمودار پراكندگي ماسه را ترسيم ميكنند و همچنين عدد ريزي ماسه بر اساس فرمول زير بدست مي آيد.

عدد ريزي ماسه برابر است با مجموع جرم ماسه هر الك ضرب درعدد ثابت الك قبلي،تقسيم بر مجموع جرم ماسه هاي تمام الكها .

( آزمايش مقاومت سقوط ماسه مرطوب )

18-اين آزمايشي است كه براي مشخص شدن ميزان شكل پذيري و سختي قالب از آن استفاده مي شود به اين نحو كه نمونه ماسه اي ساخته شده را از فاصله معيني بر روي ماسه نرم رها كرده و عكس العمل آن را مشاهده ميكنند  اين آزمايش بيشتر در كارگاه هاي كوچك فاقد آزمايشگاه ماسه انجام ميگيرد.

( آزمايش مقاومت حرارتي ماسه )

19-يكي از روشهاي تعيين مقاومت حرارتي ماسه ساخت يك نمونه به شكل هرم يا مخروط از آن ماسه است سپس آن را در كوره هاي عمليات حرارتي داده تا سر هرم در اثر حرارت خم گردد ( شكل اوليه خود را از دست بدهد ) و به اين ترتيب مقاومت ماسه در برابر حرارت مشخص ميشود.

(آز مايش درصد خاك ماسه )

20- 50g ماسه خشك رادر داخل بشر ريخته با 475cc آب مقطر و 25cc سودسوزآور 30g در ليتر ميريزيم با دستگاه  به مدت 5 دقيقه به هم ميزنيم آنگاه 10 دقيقه فرصت ميدهيم تا سليس در بشر ته نشين گردد آب روي ماسه كه حاوي ذرات معلق خاك است را خارج كرده و اين عمل را 2 تا 3 بار ديگر انجام داده تا آب بالاي ماسه كاملا زلال شود ، سپس ماسه را خشك كرده و وزن مي كنيم و با محاسبات درصد خاك ماسه را تعيين ميكنند.

( مقاومت كششي ، فشاري ، خمشي و برشي ماسه )


نعمت الله طاهری